භෛෂජ්‍යගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ: ඉතිහාසය සහ ප්‍රතිමා ලක්ෂණ
භෛෂජ්‍යගුරු බුදුන් කොහෙන් පැමිණියේද, උන්වහන්සේ හඳුනාගන්නේ කෙසේද, එක් එක් සම්ප්‍රදාය උන්වහන්සේ නිරූපණය කරන්නේ කෙසේද.
භෛෂජ්‍යගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ මහායාන බුද්ධාගමේ බුදුවරයෙකි. උන්වහන්සේගේ ප්‍රධාන ග්‍රන්ථය වන භෛෂජ්‍යගුරු සූත්‍රය ඉන්දියාවේදීම ප්‍රචලිතව තිබිණි: එහි සංස්කෘත අත්පිටපත් කොටස් වර්තමාන පාකිස්තානයේ ගිල්ගිට්හිදී සොයාගෙන ඇත. මෙම සූත්‍රය කිහිප වතාවක් චීන භාෂාවට පරිවර්තනය විය; ඉන් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ක්‍රි.ව. 650 දී හියුං සාං හිමිගේ සහ අටවන සියවසේ මුලදී යිජිං හිමිගේ පරිවර්තනයි.
උන්වහන්සේ හඳුනාගන්නා ආකාරය
- ග්‍රන්ථවල වෛඩූර්යයට උපමා කරන ගැඹුරු නිල් පැහැති සිරුර.
- භාවනා ඉරියව්වෙන් පළඟ බැඳගෙන වැඩසිටීම.
- ඔඩොක්කුව මත තැබූ වම් අතේ බෙහෙත් පාත්‍රයක් හෝ බෙහෙත් භාජනයක්.
- පහළට යොමු වූ වරද මුද්‍රාවෙන් යුත් දකුණු අතේ බොහෝ විට අරළු අත්තක්; එය ආසියාවේ සාම්ප්‍රදායික ඖෂධ ග්‍රන්ථ බොහොමයක දැක්වෙන ඵලයකි.
සම්ප්‍රදායෙන් සම්ප්‍රදායට වෙනස්‍රූප
ටිබෙටයේදී සංගේ මෙන්ලා බොහෝ විට තවත් භෛෂජ්‍යගුරු බුදුවරුන් සත් නමක් සමඟ සිතුවම් කර, භෛෂජ්‍යගුරු බුදුවරුන් අට නම නිර්මාණය කෙරේ. චීනයේදී උන්වහන්සේ බොහෝ විට විහාරයේ ප්‍රධාන ශාලාවේ ශාක්‍යමුනි සහ අමිතාභ බුදුවරුන් සමඟ තැන්පත් කෙරේ. ජපානයේ යකුෂි න්‍යොරයි බොහෝ විට වම් අතේ කුඩා බෙහෙත් භාජනයක් දරා දකුණු අත ඔසවාගෙන සිටින අතර, දෙපසින් නික්කෝ සහ ගක්කෝ බෝධිසත්වයන් ද, ආරක්ෂාවට දිව්‍ය සෙන්පතියන් දොළොස් දෙනා ද වෙති.
සහායක බෝධිසත්වයන් දෙදෙනා
සූත්‍රයේ ප්‍රධාන බෝධිසත්වයන් දෙදෙනෙකු ගැන සඳහන් වේ: සූර්යප්‍රභ (Sūryaprabha) සහ චන්ද්‍රප්‍රභ (Candraprabha). භෛෂජ්‍යගුරු බුදුරජාණන් වහන්සේ සහ මේ දෙදෙනා ත්‍රිත්වයක් සාදයි: යකුෂි-ජි විහාරයේ (නාරා) විශාල ලෝකඩ ප්‍රතිමා මේ ආකාරයටම තබා ඇත. ත්‍රිත්වය වටා බොහෝ විට සූත්‍රය ආරක්ෂා කරන සෙන්පතියන් දොළොස් දෙනා සිටිති.
මුද්‍රා
- ටිබෙටයේ: දකුණු අත දණහිස මත, අත්ල පිටතට හරවා වරද මුද්‍රාවෙන් (varada), අරළු (arura, Terminalia chebula) අත්තක් අල්ලාගෙන; වම් අත ඇකයේ අමෘත පාත්‍රයක් දරයි. ටිබෙට් වෛද්‍ය ග්‍රන්ථ අරළු වඩාත් වැදගත් ඖෂධයක් ලෙස සලකයි.
- චීනයේ: මෙම ඉරියව්වම ඇති අතර, ස්තූපයක් හෝ මැණිකක් දරන ප්‍රතිමා ද ඇත. විශාල ශාලාවල බොහෝ විට “බුදුවරුන් තිදෙනා” අතර එක් අයෙකි: මැද ශාක්‍යමුනි, අනෙක් පැත්තේ අමිතාභ.
- ජපානයේ: දකුණු අත අභය මුද්‍රාවෙන්, වම් අත කුඩා ඖෂධ භාජනයක් දරයි. යකුෂි-ජි වැනි ඉතා පැරණි ප්‍රතිමාවල ඖෂධ භාජනය නැත.
කලා ඉතිහාසයේ සන්ධිස්ථාන
- ගිල්ගිට් (6–7 සියවස): 1931 දී සොයාගත් සංස්කෘත අත්පිටපත් මගින් සූත්‍රය මධ්‍යම ආසියාවේ පැතිර තිබූ බව පෙනේ.
- ඩුන්හුවාං: මොගාඕ ගුහාවල සුයි සහ ටෑං යුගවල භෛෂජ්‍යගුරු සූත්‍රයේ බිතු සිතුවම් බොහොමයක් ඇත.
- ජපානය, 7–8 සියවස: හෝර්යු-ජි සහ යකුෂි-ජි ප්‍රතිමා රාජ සභාව මෙම භක්තියට දැක්වූ වැදගත්කම පෙන්වයි.
- ටිබෙටය, 17 වන සියවසේ අග: රීජන්ට් සංග්යේ ග්‍යාට්සෝ විසින් ඇන්දවූ වෛද්‍ය සිතුවම් මාලාව භෛෂජ්‍යගුරු රූපයෙන් ආරම්භ වේ.
වර්ණ සහ ද්‍රව්‍ය
සූත්‍රයේ බුදු සිරුරේ නිල් පැහැය වෛඩූර්ය මැණිකෙන් පැමිණේ, නමුත් චිත්‍ර ශිල්පීන් ඇසුරයිට්, ඇඹරූ ලැපිස් ලැසුලි හෝ වෙනත් වර්ණක භාවිත කළහ. ලැපිස් ලැසුලි ගැන ලැපිස් ලැසුලි ලිපිය බලන්න.
පටලවා නොගන්න
අක්ෂෝභ්‍ය බුදුරජාණන් වහන්සේ ද නිල් පැහැති අතර නැගෙනහිරට සම්බන්ධය, නමුත් දකුණු අතින් පොළොව ස්පර්ශ කරන අතර ඖෂධ පාත්‍රයක් නොදරයි.
තවත් දැනගන්න
මෙම වෙනස්කම් නාමාවලියේ පිළිම සහ තංකා තුළ පැහැදිලිව පෙනේ. සූත්‍ර සහ විවරණ පොත් අංශයේ ඇත.
මූලාශ්‍ර
- Himalayan Art Resources, Medicine Buddha
- ජපන් විකිපීඩියා, 薬師如来
- Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979)
- ඩුන්හුවාං ඇකඩමිය
Lapis නොමිලේ වන අතර දැන්වීම් නොමැත. එහි නඩත්තුවට ඔබට සහාය විය හැක.