སངས་རྒྱས་སྨན་བླ། ལོ་རྒྱུས་དང་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད།
སངས་རྒྱས་སྨན་བླ་གང་ནས་བྱོན་པ་དང་། ངོ་ཤེས་ཐབས། ལུགས་སོ་སོས་སྐུ་ཇི་ལྟར་བཞེངས་པ།
སངས་རྒྱས་སྨན་བླ། ལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་བྷཻ་ཥ་ཛྱ་གུ་རུ་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སངས་རྒྱས་ཤིག་ཡིན། གཙོ་བོའི་གཞུང་སྨན་བླའི་མདོ་ནི་རྒྱ་གར་དུ་སྔ་མོ་ནས་གྲགས་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟ་པ་ཀི་སི་ཐན་དུ་ཡོད་པའི་གི་ལ་གི་ཏ་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དཔེ་ཆའི་ལྷག་མ་རྙེད། མདོ་འདི་རྒྱ་སྐད་དུ་ཐེངས་མང་བསྒྱུར་ཞིང་། དེའི་ནང་ནས་ཕྱི་ལོ་ ༦༥༠ ལོར་ཧྲན་ཙང་གིས་བསྒྱུར་བ་དང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་འགོར་ཡི་ཅིང་གིས་བསྒྱུར་བ་ཆེས་གྲགས།
ངོ་ཤེས་ཐབས།
- གཞུང་དུ་བཻཌཱུརྱ་དང་མཚུངས་པར་བཤད་པའི་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་ཟབ་མོ།
- ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱས་སྐྱིལ་ཀྲུང་དུ་བཞུགས་པ།
- པང་དུ་བཞག་པའི་ཕྱག་གཡོན་ན་བདུད་རྩིས་གང་བའི་ལྷུང་བཟེད།
- ཕྱག་གཡས་མཆོག་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་མཛད་ཅིང་། ཕལ་ཆེར་ཨ་རུ་རའི་ལོ་ཏོག་བསྣམས་ཡོད། ཨ་རུ་ར་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་ཕལ་ཆེར་དུ་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཞིག་ཡིན།
ལུགས་སོ་སོའི་རྣམ་པ།
བོད་དུ་སངས་རྒྱས་སྨན་བླ་ནི་སྨན་བླ་གཞན་བདུན་དང་ལྷན་དུ་བྲིས་ནས་སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་དུ་བཞེངས་པ་མང་། སྨན་བླའི་ཆོ་ག་ནི་དགོན་པ་མང་པོར་རྒྱུན་དུ་སྒྲུབ། རྒྱ་ནག་ཏུ་ལྷ་ཁང་གཙོ་བོར་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་འོད་དཔག་མེད་དང་ལྷན་དུ་བཞུགས་པ་མང་། ཉི་ཧོང་དུ་ཡ་ཀུ་ཤི་ཉོ་རའི་ཞེས་འབོད་ཅིང་། ཕྱག་གཡོན་ན་སྨན་སྒམ་ཆུང་ཆུང་བསྣམས་ཏེ་ཕྱག་གཡས་གྱེན་དུ་བཏེགས་པ་དང་། གཡས་གཡོན་དུ་ཉི་མའི་འོད་དང་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྡེ་དཔོན་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྲུང་བར་བཞེངས།
ཉེ་འཁོར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས།
མདོ་ནང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཙོ་བོ་གཉིས་གསུངས། ཉི་མའི་འོད་ (Sūryaprabha) དང་ཟླ་བའི་འོད་ (Candraprabha) གཉིས་ཡིན། སྨན་བླ་དང་ཁོང་གཉིས་གཙོ་འཁོར་གསུམ་དུ་བཞུགས། ཉི་ཧོང་གི་ཡ་ཀུ་ཤི་ཇི་ (ན་ར།) ནང་གི་ལི་མའི་སྐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་དེ་ལྟར་བཞུགས། མཐའ་སྐོར་དུ་མདོ་སྲུང་བའི་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྡེ་དཔོན་བཅུ་གཉིས་ཡང་བཞུགས།
ལྷ་ཚོགས་ང་གཅིག་གི་དཀྱིལ་འཁོར།
བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དུ་སྨན་བླའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ཡོད། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་མོ་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷ་ང་གཅིག་བགྲང་། དབུས་སུ་སྨན་བླ། ནང་སྐོར་དུ་སངས་རྒྱས་བརྒྱད། (སྨན་བླ་མཆེད་བདུན་དང་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ།) དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག ཕྱོགས་བཅུའི་ཕྱོགས་སྐྱོང་། སྡེ་དཔོན་བཅུ་གཉིས། རྒྱལ་ཆེན་བཞི་བཞུགས།
ཕྱག་རྒྱ།
- བོད་དུ། ཕྱག་གཡས་པུས་མོའི་སྟེང་མཆོག་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱས་ (varada) ཨ་རུ་ར་ (Terminalia chebula) ཡི་ལོ་འདབ་བསྣམས། ཕྱག་གཡོན་པང་དུ་བདུད་རྩིའི་ལྷུང་བཟེད་བསྣམས། གསོ་བ་རིག་པའི་གཞུང་དུ་ཨ་རུ་ར་སྨན་གྱི་མཆོག་ཏུ་བརྩི།
- རྒྱ་ནག་ཏུ། ཕྱག་རྒྱ་འདི་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཟད། མཆོད་རྟེན་ནམ་ནོར་བུ་བསྣམས་པའི་སྐུ་ཡང་ཡོད།
- ཉི་ཧོང་དུ། ཕྱག་གཡས་སྐྱབས་སྦྱིན་དང་ཕྱག་གཡོན་ལ་སྨན་གྱི་བུམ་ཆུང་བསྣམས། ཡ་ཀུ་ཤི་ཇི་སོགས་ཀྱི་སྐུ་ཆེས་རྙིང་བ་རྣམས་ལ་སྨན་བུམ་མེད།
རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཚོན་རྟགས།
- གིལ་གིཊ། (དུས་རབས་ ༦–༧) ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༡ ལོར་རྙེད་པའི་ལེགས་སྦྱར་དཔེ་ཆས་མདོ་འདི་ཨེ་ཤ་ཡ་དབུས་སུ་དར་བ་སྟོན།
- ཏུན་ཧོང་། མོ་ཀའོ་བྲག་ཕུག་ཏུ་སྨན་བླའི་མདོའི་རྩིག་རིས་མང་པོ་ཡོད།
- བོད། དུས་རབས་ ༡༧ པའི་མཇུག སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་བཞེངས་པའི་གསོ་རིག་ཐང་ཀའི་རིམ་པ་སྨན་བླའི་སྐུ་ནས་འགོ་འཛུགས།
ཚོན་མདོག
མདོ་ནང་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་བཻཌཱུརྱ་ལས་བྱུང་། འོན་ཀྱང་རི་མོ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཐིང་དང་། མུ་མེན་བཏགས་པ། ཚོན་གཞན་སྤྱད། མུ་མེན་སྐོར་གྱི་རྩོམ། ལ་ལྟོས།
ནོར་འཁྲུལ་མ་བྱེད།
མི་བསྐྱོད་པ་ཡང་སྐུ་མདོག་སྔོན་པོ་དང་ཤར་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ། འོན་ཀྱང་ཕྱག་གཡས་ས་གནོན་དང་སྨན་གྱི་ལྷུང་བཟེད་མི་བསྣམས།
དེ་ལས་མང་བ།
ཁྱད་པར་འདི་དག་དཀར་ཆག་གི་སྐུ་འདྲ། དང་ ཐང་ཀ ནང་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། མདོ་དང་འགྲེལ་པ་ དཔེ་དེབ། ནང་ཡོད།
ཁུངས།
- Himalayan Art Resources, Medicine Buddha
- ཉི་ཧོང་སྐད་ཀྱི་ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད། 薬師如来
- Raoul Birnbaum, The Healing Buddha (1979)
- ཏུན་ཧོང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་།
Lapis རིན་མེད་ཡིན་ལ་ཁྱབ་བསྒྲགས་མེད། ཁྱེད་ཀྱིས་དེའི་རྒྱུན་སྐྱོང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཆོག