औषधि बुद्धको मन्त्र: पाठ, अर्थ र प्रयोग

औषधि बुद्धको लघु मन्त्र तिब्बती बौद्ध धर्ममा सबैभन्दा धेरै जप गरिने मन्त्रमध्ये एक हो। सूत्रको अन्त्यमा एउटा दीर्घ रूप (धारणी) पनि छ। ह्वेनसाङको अनुवादमा स्वयं बुद्धले सभाअगाडि यसको उच्चारण गर्छन्, उनलाई पुकार्ने मानिसहरूको रक्षाका रूपमा।

पाठ

संस्कृतमा: तद्यथा ॐ भैषज्ये भैषज्ये महाभैषज्ये भैषज्यराज समुद्गते स्वाहा।

तिब्बती उच्चारणमा प्रायः सुनिन्छ: "तायता ओम बेकान्जे बेकान्जे महा बेकान्जे राजा समुद्गते सोहा"। जापान र चीनमा मानिसहरू प्रायः बुद्धको नाम जप्छन्, वा धारणीको चिनियाँ अक्षरमा लिप्यन्तरण।

शब्द-शब्द गरेर

• तद्यथा: "यस प्रकार", मन्त्रको परिचय दिने सूत्र-वाक्य।
• ॐ: पवित्र आरम्भिक अक्षर।
• भैषज्ये, भैषज्ये: "औषधि, औषधि"।
• महाभैषज्ये: "महान् औषधि"।
• भैषज्यराज समुद्गते: "औषधिका राजा, उदित" वा "प्रकट"।
• स्वाहा: समापन सूत्र, "यस्तै होस्"।

ठ्याक्कै अनुवादमा बहस छ: मन्त्र वाक्य हुनुअघि प्रसारित ध्वनि हो। गुरुहरूले शाब्दिक अर्थलाई साधनाले जगाउन खोजेको कुराबाट अलग राख्छन्।

मनको औषधि

बौद्ध पाठमा मन्त्रको "औषधि" पहिले तीन विषको औषधि हो: तृष्णा, क्रोध र अज्ञान। शरीरका रोग बुद्धले चिनेका दुःख हुन्, तर तिनको उपचार गर्नु मन्त्रको वाचा होइन। आध्यात्मिक स्वास्थ्यबारेको लेख हेर्नुहोस्।

व्यवहारमा

परम्परामा मन्त्रलाई माला सहित, निलो बुद्धको कल्पना गर्दै जप गरिन्छ, र जपलाई सबै प्राणीको हितमा समर्पित गरिन्छ। गुरुहरू सम्झाउँछन् कि यो आध्यात्मिक साधना हो, उपचार होइन। मन्त्र सुन्न सङ्गीत र मन्त्र खण्ड हेर्नुहोस्। गुरुबाट साधना सिक्न सेवा हेर्नुहोस्। एउटा सत्रको क्रम दैनिक साधना मा बुझाइएको छ।

सूत्रमा धारणी कहाँ छ

आजको ह्वेनसाङ संस्करण (ताइशो 450) र यिजिङ संस्करण (ताइशो 451) मा लामो धारणी बाह्र प्रणिधान र शुद्धभूमिको वर्णनपछि आउँछ। शाक्यमुनि बताउनुहुन्छ कि भैषज्यगुरुले रोगले पीडित प्राणीहरू देखेर “सबै प्राणीका दुःखको नाश” समाधिमा प्रवेश गर्नुभयो, उष्णीषबाट प्रकाश फैलाउनुभयो र त्यो प्रकाशमा यो धारणी बोल्नुभयो। पुरानो धर्मगुप्त संस्करण (ताइशो 449) मा यो अंश छैन। चिनियाँ अक्षरमा: 南無薄伽伐帝 鞞殺社窶嚕 薜瑠璃鉢喇婆喝囉闍也 怛陀揭多邪 阿囉喝帝 三藐三勃陀邪 怛姪陀 唵 鞞殺逝 鞞殺逝 鞞殺社 三沒揭帝 莎訶। यी अक्षर अर्थका लागि होइन, ध्वनिका लागि छानिएका हुन्, ताकि संस्कृत उच्चारण लेख्न सकियोस्।

जापानमा: तीन लम्बाइ, दुई सम्प्रदाय

जापानी मन्दिरहरूले भैषज्यगुरुका धेरै मन्त्र प्रयोग गर्छन्, जसलाई प्रायः तीन लम्बाइमा बाँडिन्छ।

• छोटो मन्त्र: “On korokoro sendari matōgi sowaka”। जापानमा यो सबैभन्दा प्रसिद्ध हो, विशेषगरी शिङ्गोन सम्प्रदायमा। यसलाई प्रायः संस्कृत “oṃ huru huru caṇḍāli mātaṅgi svāhā” सँग मिल्दो मानिन्छ। ठ्याक्कै अर्थबारे बहस छ; केही विद्वान्‌को विचारमा यो अर्को देवताको मन्त्रसँग मिसिएको हुन सक्छ।
• मध्यम मन्त्र: तेन्दाइ सम्प्रदायले “On bisei zei bisei zei bisei ja sanborigyatei sowaka” पढ्छ, शिङ्गोनले “On baisei zei baisei zei baisei ja sanborigyatei sowaka”। यो संस्कृत “oṃ bhaiṣajye bhaiṣajye bhaiṣajya-samudgate svāhā” सँग मिल्छ र तिब्बती छोटो मन्त्रको धेरै नजिक छ।
• लामो मन्त्र: सूत्रको पूरा धारणी, “Namo bagyabatei” (तेन्दाइ) वा “Nōbō bagyabatei” (शिङ्गोन) देखि “sowaka” सम्म।

तेन्दाइ र शिङ्गोनको भिन्नता मुख्यतः उच्चारणमा छ: एउटाले “bisei” भन्छ, अर्कोले “baisei”। दुवैले एउटै पाठ पढ्छन्, हरेकले आफ्नो परम्पराको उच्चारण राख्छ। तेन्दाइको मुख्य केन्द्र हिएइ पर्वतमा भैषज्यगुरु कोन्पोन चूदो हलका प्रमुख देव हुनुहुन्छ।

चीन, भियतनाम र कोरियामा

चिनियाँ मन्दिरहरूले यो धारणी प्रायः “भैषज्यगुरु अभिषेक मन्त्र” नामले पढ्छन्, वा भैषज्यगुरु पूजामा “विपत्ति हटाउने र आयु बढाउने भैषज्यगुरु बुद्धलाई नमन” जप गर्छन्। भियतनाममा “Nam mô Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai” को जप धेरै प्रचलित छ। कोरियामा मन्दिरहरूले भैषज्यगुरु (याक्सा योरे) को नाम जप्छन्, र कोरियाली सूत्रपाठमा पनि धारणी छ। यी देशमा पूरा सूत्र सँगै पढ्नु मन्त्र जप्नुजत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।

तिब्बती छोटो, मध्यम र लामो मन्त्र

तिब्बती अनुष्ठान-संग्रहले पनि धेरै मन्त्र छुट्याउँछ। छोटो मन्त्र “tadyathā” बाट सुरु हुन्छ; लामो मन्त्रले त्यसअगाडि “namo bhagavate bhaiṣajyaguru…” वन्दना थप्छ। हिज्जे लेखकको भाषाअनुसार फरक हुन्छ, जस्तै bekandze, bhekandze, bekanze। कुनै पनि गलत होइन: सबैले एउटै संस्कृत ध्वनि bhaiṣajye लेख्छन्।

मन्दिरहरूको पाठ सुन्नुहोस्

तलका लिङ्क मन्दिरहरूले आफैँ प्रकाशित गरेका निःशुल्क रेकर्डिङ र भिडियो हुन्। लापिसले यी फाइलहरू राख्दैन।

• याकुशी-जी (नारा): आधिकारिक अनुष्ठान भिडियो, भिक्षुहरूको सूत्रपाठ, शुनि-ए हानाए-शिकी अनुष्ठानसहित।
• कोयासान दाइशी क्योकाईको एक शाखाद्वारा भैषज्यगुरुको छोटो मन्त्र (शिङ्गोन सम्प्रदाय)।
• Sravasti Abbey का भिक्षुणी र भिक्षुद्वारा छोटो मन्त्र (अडियो फाइल)।
• FPMT: कोपन गुम्बाका भिक्षुहरूसँग भैषज्यगुरुको छोटो साधना, निःशुल्क रेकर्डिङ।

मूल पाठ पढ्नुहोस्

• ह्वेनसाङको भैषज्यगुरु सूत्र (ताइशो 450), CBETA।
• यिजिङको सात भैषज्यगुरु बुद्धको सूत्र (ताइशो 451), CBETA।
• तिब्बती संस्करण (Toh 504) को 84000 द्वारा अंग्रेजी अनुवाद।

मन्त्र कि धारणी?

यी दुई शब्द प्रायः मिसाइन्छन्। “मन्त्र” प्रायः छोटो वाक्य हो जुन बारम्बार दोहोर्‍याइन्छ। “धारणी” (dhāraṇī, शाब्दिक अर्थ “धारण गर्ने”) लामो हुन्छ, प्रायः सूत्रभित्र हुन्छ, र यसले शिक्षाको सार जोगाउँछ भन्ने मानिन्छ। भैषज्यगुरु परम्परामा तिब्बती छोटो मन्त्र सूत्रको लामो धारणीको अन्तिम भागसँग मिल्छ।

कति पटक जप्ने?

साधकहरू प्रायः 108 दानाको मालाले गन्छन्। केही परम्पराले साधनाको अन्त्यमा 7, 21 वा 108 पटक जप्छन्; कोही धेरै हप्ता वा महिनामा संख्या जम्मा गर्छन्। यी संख्या बानी हुन्, नियम होइनन्, र गुरुहरू प्रायः ध्यान संख्याभन्दा महत्त्वपूर्ण छ भनेर सम्झाउँछन्। माला छान्नेबारे मालाबारे लेख हेर्नुहोस्।

स्रोत

1. जापानी विकिपिडिया, 薬師如来 (तेन्दाइ र शिङ्गोन मन्त्र)
2. ताइशो 449 (धर्मगुप्त) — CBETA

पूरा सूची हेर्नुहोस्

सूचीमा : संगीत, मन्त्र र एप

Lapis निःशुल्क छ र विज्ञापनरहित छ। तपाईं यसको सञ्चालनमा सहयोग गर्न सक्नुहुन्छ।