Lapis ←
Lapis

Język
Thangka tybetańska
Thangka tybetańska · 1687–1703 · Desi Sangye Gyatso (Blue Beryl)

Kolory, materiały i style wizerunków Buddy Medycyny

Pigmenty, metale, drewno, tkanina i kamień: z czego wykonuje się wizerunki Buddy Medycyny i czym różnią się style od Tybetu po Japonię i od Jawy po Wietnam, aż po dzisiejsze popularne wersje.

Materiały

  • Lapis lazuli i ultramaryna

    Niebieski kamień wydobywany od tysiącleci w Badachszanie (Afganistan). Zmielony i oczyszczony daje ultramarynę, drogi błękit, którym na najpiękniejszych malowidłach maluje się ciało Buddy Medycyny.

  • Azuryt

    Minerał miedzi, tańszy od lapis lazuli, dający głęboki błękit. To najczęstszy błękit na thangkach i malowidłach z Dunhuangu; z biegiem wieków może ciemnieć.

  • Malachit

    Zielony minerał miedzi, często występujący razem z azurytem. Daje zielenie krajobrazów, liści i szat w malarstwie tybetańskim i chińskim.

  • Cynober

    Czerwona ruda rtęci lub jej syntetyczny odpowiednik. Daje żywe czerwienie szat i bordiur. Jest toksyczny w użyciu, dlatego malarze pracują z nim ostrożnie.

  • Aurypigment i ochry

    Aurypigment, minerał arsenu, daje jaskrawą żółć; ochry, czyli ziemie, dają żółcienie i brązy. Spotyka się je w aureolach, płomieniach i karnacjach.

  • Złoto

    Złoto stosuje się w płatkach nakładanych na posągi (złocenie) albo zmielone na farbę do linii na thangkach. Na brązach tybetańskich i nepalskich nakłada się je przez złocenie ogniowe z rtęcią.

  • Tusz i rysunek

    Przed kolorem postać rysuje się węglem, a potem tuszem, według siatek proporcji. W Chinach i Japonii sam tusz służy też do drzeworytów i odpisów sutr.

  • Bawełna, jedwab i papier

    Thangki maluje się na zagruntowanej bawełnie, czasem na jedwabiu. Malarstwo chińskie i japońskie używa jedwabiu lub papieru, a potem oprawia się je w pionowe zwoje.

  • Brąz i odlew metodą traconego wosku

    Wiele posągów odlewa się z brązu metodą traconego wosku: model z wosku pokrywa się gliną, a stopiony wosk zastępuje metal. Tak wykonano triadę z Yakushi-ji i brązy tybetańskie.

  • Drewno

    W Japonii większość posągów jest z drewna: na początku okresu Heian rzeźbionych z jednego bloku (ichiboku-zukuri), później składanych z wielu bloków (yosegi-zukuri). Używa się cyprysu (hinoki), katsury lub drewna sandałowego.

  • Suchy lak

    Technika z okresu Nara: warstwy płótna konopnego nasączonego lakiem nakłada się na rdzeń, a potem wygładza. Lekka i precyzyjna, pozwala tworzyć bardzo subtelne twarze.

  • Glina i malowidła ścienne

    Posągi z gliny i malowidła na tynku: pokrywają groty Dunhuangu, a dwunastu generałów z Shin-Yakushi-ji jest z gliny. To kruche materiały, wrażliwe na wilgoć.

  • Kamień

    Kamień służy do posągów pod gołym niebem, zwłaszcza w Korei: granitowy Gatbawi na górze Palgong jest tego przykładem. Posągi kuje się w skale albo składa z bloków.

  • Tkaniny i aplikacja

    Niektóre thangki nie są malowane, lecz zszywane z kawałków jedwabiu (aplikacja) albo haftowane. Bardzo duże rozwija się na zboczu wzgórza podczas świąt.

Porównanie stylów

Zobacz także: Vaiḍūrya (lapis lazuli) · Thangka · Aureola i mandorla · Szata mnisia · Tron lotosowy · Mudra (gesty dłoni)

Źródła (22)

Teksty Lapis, sprawdzone 17 października 2026. Treści historyczne i kulturowe, nie porady medyczne.