जानाबजार र उहाँको परम्परा: मङ्गोल काँसमा औषधि बुद्ध

जानाबजार (१६३५–१७२३) पहिलो जेब्चुनदम्बा खुतुक्तु हुनुहुन्थ्यो, खल्खा मङ्गोलहरूको बौद्ध धर्मका प्रमुख। उलानबाटारमा उहाँकै नाम बोकेको ललितकला सङ्ग्रहालयले उहाँ मूर्तिकार, भाषाविद् र शिक्षक पनि हुनुहुन्थ्यो भनेर सम्झाउँछ।

स्टेप र तिब्बतबीचको जीवन

१६३९ मा सानैमा अभिषिक्त भएर उहाँ करिब १६५० मा पाँचौँ दलाई लामा र पन्चेन लामालाई भेट्न तिब्बत जानुभयो। फर्केपछि कार्यशाला र गुम्बा स्थापना गर्नुभयो; १६८६ मा सोयोम्बो लिपि बनाउनुभयो।

काँसको एउटा शैली

जानाबजार वा उहाँको परम्परासँग जोडिएका सुनको जलप लगाएका काँसका मूर्ति फराकिलो काँध, पातलो कम्मर, शान्त अनुहार र अग्लो दोहोरो कमलासनबाट चिनिन्छन्। मङ्गोल कार्यशालाहरू र पछि १८औँ–१९औँ शताब्दीमा भित्री मङ्गोलियाको दोलोन्नोरका कार्यशालाहरूले यी नमुना अघि बढाए।

यस शैलीमा ओतोच मान्ला

औषधि बुद्धले आफ्नो प्रतिमा-लक्षण राख्नुहुन्छ: बसेको मुद्रा, देब्रे हातमा पात्र र दाहिने हातमा हर्रोको हाँगो। यस पृष्ठको चित्र दोलोन्नोरको सुनको जलप लगाएको काँसको औषधि बुद्ध (१८औँ–१९औँ शताब्दी) हो। मङ्गोलिया र बुर्यातिया पृष्ठ पनि हेर्नुहोस्।

अनिश्चितता

जानाबजार स्वयंको हातका कृति थोरै छन्; त्यसैले सावधानीपूर्वक "शैली" वा "परम्परा" भनिन्छ। कार्यशालाका मिति प्रायः अनुमानित हुन्छन्।

स्रोत

1. Fine Arts Zanabazar Museum, en.zanabazarmuseum.mn
2. Wikipedia, Zanabazar
3. N. Tsultem, Mongolian Sculpture, 1989
4. Wikimedia Commons, Bhaishajyaguru, Dolonnor (Museum Middle Urals)

पूरा सूची हेर्नुहोस्

Lapis निःशुल्क छ र विज्ञापनरहित छ। तपाईं यसको सञ्चालनमा सहयोग गर्न सक्नुहुन्छ।